Waarom je lichaam in de alarmstand blijft staan

Voelt je lichaam vaak gespannen of onrustig? Lees hoe stress het zenuwstelsel beïnvloedt en hoe EMDR kan helpen.

Wanneer je lichaam niet meer echt ontspant

Misschien herken je het wel. Je dag zit erop, je hebt eindelijk een moment voor jezelf en toch voelt je lichaam nog onrustig. Je schouders staan gespannen, je ademhaling zit hoog en in je hoofd blijven gedachten rondgaan. Vaak denken mensen dan dat ze gewoon “te veel stress” hebben. Of dat ze beter moeten leren ontspannen. Maar soms ligt de verklaring ergens anders. Je zenuwstelsel kan namelijk gewend raken aan een staat van alertheid. En wanneer dat gebeurt, voelt het alsof je lichaam voortdurend aan staat, zelfs wanneer er eigenlijk geen direct gevaar is.

Hoe stress je zenuwstelsel beïnvloedt

Je zenuwstelsel is voortdurend bezig met één belangrijke vraag: ben ik veilig? Wanneer je brein denkt dat er gevaar dreigt, activeert het automatisch een stressreactie. Stresshormonen zoals cortisol en adrenaline komen vrij, je hartslag versnelt en je spieren spannen zich aan. Dit is de bekende vecht-of-vluchtreactie.

In korte situaties is dat een gezond en nuttig systeem. Het helpt je snel reageren wanneer dat nodig is. Maar wanneer stress zich opstapelt of lang aanhoudt, kan het zenuwstelsel moeite krijgen om weer volledig tot rust te komen. Het lichaam blijft dan in een soort paraatheid hangen. Dat kan zich op verschillende manieren laten zien. Sommige mensen merken het vooral lichamelijk: gespannen schouders, hoofdpijn, vermoeidheid of buikklachten. Anderen ervaren vooral mentale onrust, piekeren of het gevoel dat hun hoofd nooit echt stil wordt.

Waarom oude ervaringen nog invloed kunnen hebben

Wat veel mensen niet weten is dat het zenuwstelsel niet alleen reageert op wat er nu gebeurt. Het reageert ook op wat het eerder heeft meegemaakt. Wanneer je in het verleden periodes hebt gehad met veel spanning, onzekerheid of emotionele belasting, kan het zenuwstelsel gevoeliger worden voor stress. Het systeem heeft als het ware geleerd om sneller alert te zijn. Dat hoeven geen grote traumatische gebeurtenissen te zijn. Ook langdurige druk, conflicten, verlies of situaties waarin je je onveilig voelde kunnen invloed hebben. Je lichaam probeert je te beschermen. Alleen kan dat beschermingsmechanisme soms blijven doorgaan, ook wanneer het eigenlijk niet meer nodig is.

Hoe EMDR kan helpen bij stress en spanning

Wanneer stressreacties verbonden zijn met onverwerkte ervaringen kan therapie helpen om het zenuwstelsel weer tot rust te brengen. EMDR is een methode die het brein helpt om belastende ervaringen alsnog goed te verwerken. Tijdens een EMDR-sessie wordt een herinnering kort geactiveerd terwijl je tegelijkertijd een vorm van afleiding krijgt, bijvoorbeeld via oogbewegingen of tikjes. Hierdoor kan het brein de ervaring opnieuw verwerken.

Veel mensen merken dat de emotionele lading van herinneringen daardoor afneemt. En wanneer dat gebeurt, verandert vaak ook de reactie van het lichaam. Het zenuwstelsel hoeft minder snel alarm te slaan en kan weer gemakkelijker terugschakelen naar ontspanning.

Weer meer rust in je lichaam

Stress is niet alleen iets dat in je hoofd zit. Het is een reactie van je hele zenuwstelsel, dat voortdurend probeert je veilig te houden. Wanneer dat systeem lange tijd onder druk staat, kan het voelen alsof je lichaam niet meer vanzelf ontspant. Door beter te begrijpen wat er gebeurt – en waar spanning vandaan komt – ontstaat vaak al meer ruimte voor herstel. En met de juiste begeleiding kan het zenuwstelsel opnieuw leren dat het veilig is om tot rust te komen.

Meer weten?

Herken je dat je lichaam vaak gespannen voelt of dat je moeilijk kunt ontspannen? Op de website van Prelude Mental Healing lees je meer over hoe EMDR kan helpen bij stress, angst en onverwerkte ervaringen. Je kunt ook direct een intake plannen om te onderzoeken wat jou kan helpen om weer meer rust in je lichaam te ervaren.